Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî hazretleri, Allahü teâlânın aşkı ile dolmuş evliyânın büyüklerindendir. 1207’de Belh şehrinde doğup, 17 Aralık 1273’te Konya’da vefât etti. Babası Behâeddîn-i Veled de, büyük âlim ve velî idi. Daha çocuk iken babasının kalbindeki feyzlere kavuştu. Babası ile Hicaz’a, sonra Şam’a, oradan da Konya’ya geldi. Önce babasının halifesi seyyid Burhaneddin Tirmüzî’den 9 sene feyz aldı. Sonra, Şemseddîn-i Tebrizî onu yetiştirdi. Celâleddîn-i Rûmî, ney ve dümbelek çalmadı, dönmedi, raks etmedi. Bunları, sonra gelen câhiller uydurdu. Divanında 30 bin, Mesnevîsinde 47 bin beyit vardır. Mesnevîsini nazım şeklinde yazarak, düşmanların değiştirmesine imkân bırakmamıştır. Pek çok menkıbesi vardır.

Selçuklu devletinin, padişahı Rükneddin,
Mevlânâ’ya beş kese, altın gönderdi bir gün.

Mevlânâ hazretleri, almadı altınları,
Buyurdu: (Şu gördüğün, çamura at onları.)

Talebe (Peki) deyip, hocasının emrine,
Savurdu altınları, çamurların içine.

Bunu haber alanlar, oraya toplandılar,
Bir altın bulmak için, çamurlara battılar.

Mevlânâ hazretleri, dönüp talebesine,
Onları göstererek, öğüt verdi hepsine.

Buyurdu ki: (Bakınız, nasıl ki o adamlar,
Bir altın bulmak için, pisliklere daldılar.

Dünya muhabbeti de, bir kalbe girse eğer,
O kalbi işte böyle, kirletir, berbat eder.

1908'de Doğu Türkistan'ın Kaşgar vilâyetine bağlı, Yenihisar kazasında doğdu. Memleketinde tahsilini tamamladıktan sonra 1947’de Doğu Türkistan Hükûmeti Genel Sekreteri oldu. Bir seneden fazla bu vazifede kaldı. Bu süre zarfında; milliyetçi, antiemperyalist ve antikomünist politika uygulamalarının rehberi oldu.

1949’da Komünist Çin’in, Doğu Türkistan'ı işgalinden sonra Hindistan'a iltica etti. Bilâhare Türkiye'ye gelip yerleşti  ve İstanbul'da, “Doğu Türkistan Göçmenler Derneği”ni kurdu. Doğu Türkistan'ın Sesi Dergisi'ni çıkardı. Ömrü, mücadelelerle geçti. 17 Aralık 1995’te İstanbul’da vefât etti.