MAKALE - YILBAŞI VE NOEL

Hıristiyan dünyası 24-25 Aralık gecesini Hazret-i İsa’nın doğum günü olarak kutlar. Hâlbuki Hazret-i İsa’nın doğduğu yıl bile belli değildir. Üstelik ilk zamanlar kilise, Hazret-i İsa’nın doğum gününün kutlanmasına karşıydı. Romalılar, kışın ışık tanrısı Mitra’nın kendilerini terk etmesine üzülür; günlerin uzamaya başladığı 25 Aralıkta ise güneşin esaretten kurtulması şerefine büyük ve ahlâksızca eğlenceler yapardı. 354 senesinde Roma piskoposu Liberius’un kararıyla 25 Aralık Hazret-i İsa’nın doğumu olarak resmen kutlanmaya başlandı.

Bu geceye Christmas/Noel adı verilmesi ise 597 yılındadır. Christ, Hazret-i İsa’nın ismidir. Övülmüş manasına gelen Yunanca Hıristos’tan gelir. Mass ise ekmek ve şarapla yapılan meşhur Hıristiyan âyinidir. 1 Ocak, Hazret-i İsa’nın sünnet edildiği gün kabul edilmiştir. Malum, Hazret-i Musa şeriatında çocuklar 7 günlükken sünnet olunur. Ermeni, Süryani ve Rum Ortodoksları, 6 Ocak’ta (Epifani) Hazret-i İsa’nın doğumunu, sünnet ve vaftiz olmasını, mabede takdim edilmesi ve beşikte konuşmasını kutlarlardı.
imdi bugünde Noel’i kutluyorlar. Yılbaşı bambaşka bir gündür. Roma’da yılbaşı, gün uzunluğunun geceleri geçtiği 25 Mart idi. Sezar yılbaşını 1 Ocak’a aldı. Güneşin koç burcuna girdiği 21 Mart (Nevruz) İran takviminin yılbaşıdır ve Zerdüşt bayramıdır.

Bütün cemiyetlerde yeni yılın başlangıcı kutlanır. Osmanlı Müslümanları Muharrem ayının başında yılbaşı kutlaması yapar, birbirleriyle tebrikleşip hediye verirdi.

İngiliz sefiri 1829’da yılbaşı kutlamasına Osmanlı devlet adamlarını da çağırınca, iş diplomatik bir seremoniye dönüştü. Beyoğlu, yılbaşının kutlandığı yegâne mekândı. 1926’dan itibaren Türkiye’de yılbaşı kutlamaları başladı. Tayyare Piyangosu yılbaşı çekilişi tanzim etti. Alışverişe vesile olduğu ve tüketimi körüklediği için bu gibi günler zamanımızda hararetle teşvik edilmektedir. Çam ağacında ilk mumu Luther yakmıştır. Bu, Yahudilerden gelme bir âdettir. İlk defa 1837’de Fransa’da Orleans düşesi Helene, Tuileries Sarayı’na yılbaşında çam ağacı getirtti. Sonra dünyaya yayıldı. Hindinin ise, Noel ve yılbaşı ile hiç alâkası yoktur.

Prof.  Dr. Ekrem Buğra Ekinci  Türkiye Gazetesi