MAKALE - NİJER'DE NELER GÖRDÜM

Dünyanın en fakir ikinci ülkesi. Temiz suya hasret kalan Nijer’de hastalık, ihmal, boşvermişlik diz boyu... TİKA'nın koordinatörlüğünde İHH, Dosteller, Cansuyu, Kutup Yıldızı, Afrika Gönüllüleri gibi derneklerin organize ettiği 36 kişilik ekibe katılan Dr. Ufuk Özaydın anlatıyor:

“Nijer'in doğusuna Tessaoua bölgesine doğru çıkıyoruz yola. Hatırlatalım ki burada otel yok. Üç tane, kerpiçten yapılmış ama hiç olmazsa odaları olan ev ayarlamışlar. Bir evi merkez olarak kullandık. Diğerlerinde de yattık, kalktık. “Türkiye'den doktorlar gelecek!” ilanını duyanlar günler evvelinden hastane bahçesinde toplanmışlar. Kolları sıvayıp işe girişiyoruz. Hastaları genel anestezi ile ameliyat edemiyoruz. Nasıl yapabilirsin ki? Ameliyat sonrası, uyandırma odası yok. Seyri takip edeceğimiz yer yok. Oksijen cihazı yok. Yok, yok, yok!..

Ne olur ne olmaz diyerek, madencilerin taktığı tepe lambalarını götürmüştük. Onlarla da çok ameliyat yaptık. Ameliyathane dediğimiz bomboş bir oda. Bir masa var o kadar. Ameliyatı bitenler yatakhane olmadığı için bahçede ağırlanıyorlar. Altlarına hasır ve muşamba, üstlerine çarşaf tamam. Ameliyat edeceğimiz hastaların kan tahlillerini yapıyoruz. Ortaya çıkan vaziyet korkutucu. Hastaların yüzde 16'sı AIDS'li çıkıyor. Testlerde Hepatit ve AIDS çıkanları geceye bırakıyoruz.

Türkiye'de uyutmadan yapamayacağımız bir sürü ameliyatı lokal anestezi ile yaptık ve ben buna çok şaştım. Ya ağrıya tahammüllüler, ya da yedikleri içtiklerinde ağrı kesici maddeler var. Çünkü normalde göğüs kanserinin lokal anesteziyle ameliyat edilmesi mümkün değil. Ameliyat esnasında hastayı yakından izliyorum, o da izliyor, of bile demiyor. Acil iki hastayı lokal anesteziyle apandisit ameliyatı yaptım. Bilirim bunun ağrısına asla dayanılmaz. Şöyle böyle 160'a yakın genel cerrahi ameliyatı yapmışız.

Bir hastanın öyle bir fıtığı var ki. Ben belki binlerce vakaya müdahale ettim, böylesini ilk defa görüyorum. Kasık fıtığı, ama adamın kasıkları dizlerinde. Garibim 50 yaşında ve belki 50 senedir böyle yaşıyor. O hâliyle Nijerya'dan 60-70 km yürüyerek gelmiş.

Birçok ameliyat yaptık. Kadınlar çoğunluktaydı. Fakat birçok çocuk da ameliyat için bekliyordu. Genel anestezi olmadığı için çocukları ameliyat edemedik. Ama iki üç tane mesane taşı ameliyatı yapıldı. Ufacık çocuktan 6 cm büyüklüğünde taş çıkarıldı. Düşünün idrar torbası taş ile dolmuş. O taşın oluşmasının sebebi tek yönlü ve yetersiz beslenme... (Devamı yarın)