Saltanat ve halîfelik peş peşe kaldırılınca, 3 Mart 1924 tarihli kânunla hânedana mensup şehzâdeler, sultanlar ve sultan çocukları ile eşleri, hayatta bulunan padişah ve şehzâde zevceleri ile dâmâdlar olmak üzere 155 kişi vatandaşlıktan ihraç olunarak üç gün içinde sınır dışı edildi. Kânuna dâhil olmadıkları hâlde ebeveynleri veya çocukları ile sürgüne gitmek zorunda kalanlarla bu sayı 200’ü bulur. Sürgünde efendilerinden ayrılmayan emektarlar da sayılırsa, sürgünlerin sayısı yüzlercedir. Bunların transit olarak bile ülkeden geçmesi yasaklandı. Mallarını bir yıl içinde tasfiye etmeleri, aksi takdirde hazineye kalacağı bildirildi.

Hemen hepsi vatansız, pasaportsuz olarak yaşadı. Bankalarda paraları, yanlarında nakitleri olmayan bu insanların çoğu, sürgünde tarifsiz sıkıntılar çekti; açlıktan ölenler bile oldu. Ama asalet ve şereflerine uygun yaşamaya çalıştılar. Geride bıraktıkları malları da şunun bunun elinde çarçur edildi. Oğuz Han neslinden ve tarihin en eski hânedanlarından Osmanlı hânedanı böylece siyaset sahnesinden çekilmiş oldu. 1952 yılında hânedanın kadın mensuplarına, 1974 yılında da hepsine ülkeye dönme izni verildi.

Prof. Dr. Ekrem Buğra Ekinci

MALZEME: 1 kilo ıspanak, 200 gram kıyma, 2 yumurta, 2 baş soğan, bir fincan yağ ve yeteri kadar tuz.

YAPILIŞI: Bir kap içinde, yağla kıyılmış soğan, sonra da kıyma kavrulur. Temizlenmiş, köksüz ıspanak yıkanır. İyice suyu sıkılmış ve bıçakla kıyılmış hâlde, kavrulan soğan ve kıymayla karıştırılır. Hafif ateşte yarım saat kavrularak pişirilir. İndirmeden önce yumurtalar da katılıp 2 dakika daha kavrulur. Sıcak sıcak servis yapılır.