SOHBET - KÂBE-İ ŞERÎF

Mekke şehri, kuzeyden güneye doğru uzanan karşılıklı iki sıradağ arasında olup, şehrin uzunluğu üç, genişliği bir kilometre idi. Evleri kârgir olup, üç dört katlı idi. Şehrin ortasında (Harem-i Kâbe) veya (Mescidül harâm) denilen büyük câmi vardır. Mescidül harâmın üstü açıktır. İstanbul câmilerinin avlularında olduğu gibi, avlu etrafında üç sıra kubbe vardır. Kubbeleri beşyüz adettir.

Kâbe-i Muazzama, Mescidül harâm ortasında, dört köşe taştan bir oda olup 11.4 metre yüksektir. Kuzey duvarı 9.25 metre, güneyi 8.5 metre, doğu duvarı 13.5; batı duvarı 13.3 metredir. Doğu ve güney duvarları arasındaki köşede (Hacerül-esved) taşı vardır ve yerden bir metreden ziyade yüksektir. Peygamberler ve hacılar öptükleri için, çukurlaşmıştır. Kâbenin doğu duvarında, bir kapısı vardır. Kapısı, yerden 1.88 metre yüksektedir ve genişliği 1.7 metre; yüksekliği 2.6 metredir. Duvarlarının iç yüzü ve zemini renkli mermerlerle kaplıdır. Rükn-i Irâkî hizasında yedisi mermer, diğer basamakları ağaçtan, 27 basamaklı, minare merdiveni gibi yuvarlak merdiveni, ikinci Mustafa Hân yenilemiştir. Kapının sağ tarafında bir de çukur ve tavana kadar yükselen üç direk vardır. Kâbenin dış yüzü siyah, ipek perde ile örtülüdür. Kapısının perdesi, yeşil atlastır.

Kâbenin dört köşesine, dört rükn denir. Şam’a karşı olana (Rükn-i Şâmî), Bağdat’a karşı olana (Rükn-i Irâkî), Yemen cihetinde olana (Rükn-i Yemânî), dördüncü köşeye de (Rükn-i hacer-il esved) denir.

Kâbenin kuzey duvarı üzerinde (Altın oluk) vardır. Yerde bu oluk hizasında kavs şeklindeki duvarcık ile Kâbe-i muazzama arasında kalan yere (Hatîm) denir. Tavaf ederken, bu Hatîm duvarının dışından dolaşmak lâzımdır.

Tam İlmihâl - Seâdet-i Ebediyye S: 347/348