Mankurt; geçmişi elinden alınarak köleleştirilmiş kimsedir. Bu köleleştirilme şu şekilde yapılmaktadır: Mankurtlaştırılmak istenen kimsenin saçları tamamen kazınır, daha sonra kafası devenin boğazının alt kısmından alınan deri ile sıkıca bağlanır. (Devenin boğaz kısmının seçilmesinin sebebi en kalın derinin orada bulunmasıdır.) Kafası bağlanan kişi, güneşin altına bırakılır ve böylece deri güneşte kurudukça küçülmeye başlar. Küçülen deri de kişinin kafasını gün geçtikçe sıkar. Tamamen sıkışmış olan kafadaki saçların çıkması da engellenmiş olur. Çıkacak yer bulamayan saçlar geriye doğru gitmeye başlar. Geri giden saçlar da beyne gelir ve böylece beyin zarar görerek hafıza kaybı meydana gelir. Eğer kişi çok dayanıklı değilse ölebilir de. Bu yüzden mankurtlaştırılacak olan kişiler güçlü kuvvetli kişiler arasından seçilmektedir. Bu işlemden sonra sağ kalanlar geçmişlerini tamamen unuttukları için onlara bu işlemi uygulayan kişiyi, ona yemek verdiği için dost bilirler ve her denilene itaat ederler. Bu kişilere mankurt, bu işleme de mankurtlaştırma denir.

Dünya edebiyat literatüründe sıkça kullanılan Mankurt veya Mankurtizm kavramının isim babası da Cengiz Aytmatov'du. Aytmatov, insanın kendi özüne yabancılaşması neticesinde şahsiyetini ve kültürel hafızasını kaybetmesini, zihni yönden köleleşmesini, eserlerinde mankurtizm kavramıyla çarpıcı bir şekilde izah ediyordu. Beyaz Gemi, Gün Uzar Yüzyıl Olur, Dişi Kurdun Rüyâları gibi romanlarında sıkça yer veriyordu.

Gün Uzar Yüzyıl Olur adlı romanında belleği silinen Mankurt oğul, annesi Nayman Ana’yı öldürürken, aslında kendi geleceğini katletmiş oluyordu.

Bir grup arkadaş pikniğe giderken Ali, Ahmet'e sorar:

- Salata için zeytinyağı ve sirke aldın mı?

- Aldım tabi. Hem de, iki şişe taşımamak için zeytinyağı ve sirkeyi aynı şişeye koydum.

- Niye öyle yaptın? Ben salatada bol zeytinyağı ve az sirkeden hoşlanırım. Diğer arkadaşlar ise, başka çeşit ister.

- Sen hiç merak etme, ben herkesi memnun edeceğim.

Dediği gibi Ahmet bu işi başardı. Acaba nasıl yaptı?

(Cevabı yarın)