Hep diyordum da inanmıyorlardı: “Sultan Abdulhamid bilmecesi” adım adım çözülüyor. François Georgeon'un “Sultan Abdulhamid'i anlamak bugünkü Türkiye'yi anlamak olacaktır.” sözündeki isabeti, demiryollarımızın tarihinden de rahatlıkla görmek mümkün.

Meselâ; “II. Sultan Abdulhamid neden denizciliğe değil de demiryolculuğa önem vermiştiş” diye sormuyoruz da, “Sultan Abdulhamid denizciliğe neden düşmandış” sorusunun üzerine sinekler gibi üşüşüyoruz.

1912 yılında yayınlanan Erkân-ı Harbiye kaymakamlarından, yani Genelkurmaydaki yarbaylardan M. Süreyya Bey; “Donanma mış şimendifer miş” adlı kitabında; “Savunma için elimizdeki mali kaynak sınırlı.” diyor.

Bu kitabın, Enver Paşa'nın iktidara el koyduğu 1912 yılında yayınlandığını da unutmamalı. Yani İttihatçıların Sultan Abdulhamid aleyhine beyin yıkama kampanyalarının dorukta olduğu bir zamanda bir subay çıkıp, Sultan Abdulhamid'in demiryolu üzerine kurulu savunma projesinin haklılığı üzerine rahatça kalem oynatabiliyor. Süreyya Bey; “Bize en gerekli olan ulaşım aracı tren mi, gemi miş” diyor. Kendisi ülkenin geleceğini demiryollarında görüyor ve Sultanın adını anmadan-anabilmesi de pek mümkün değildi zaten- onun tercihinde haklı olduğunu savunuyor ve devam ediyor:

“Medine'den San'a'ya, Suriye'den Mısır'a acaba şimendifer hatları inşa edilemez miş Hicaz şimendifer hattına vaktiyle herkes gülüyordu. şimdi varidat [gelir] bile temin etmeye başladı.  Acaba [elde edilen] hasılatla hat San'a'ya kadar temdid olunamaz [uzatılamaz] mış”  (Devamı yarın)

Bu şekli, herhangi bir noktasına kalemi koyup el kaldırmadan ve bir çizgiden iki kere geçmeden çizebilir misinizş       (Cevabı yarın)