BATILI GÖZÜYLE - İSTANBUL VE LONDRA

İstanbul, çok büyük bir şehir. Kurulduğu yer düzgün olmadığı için, olduğundan daha büyük görünüyor. Burada birbirine güzel bir şekilde karışmış bahçeler, çamlar, serviler, saraylar, câmiler, kısacası bir büfeye düzgün bir şekilde yerleştirilen çeşitli tabak, şamdan ve eşyaların görünüşü gibi. Bu benzetme tuhaf ama doğrudur... Galata'dan İstanbul'a gitmek için geçilen deniz, Chelsea'ye gitmek için geçilen Thames'e benzemiyor. Boğaz içinden inerken yirmi mil kadar uzaklığa bakış çok güzel, çok renkli. Dünyada bir eşi daha yoktur...

Valide Sultan Câmii tamamen mermer ve fevkalâde zarif inşa edilmiş. 4. Mehmed'in Validesi Hatice Turhan Sultan kadınların şerefine yaptırmış. Laf aramızda, Londra'daki Saint Paul Kilisesi bununla kıyaslanamayacağı gibi, en zarif meydanlarımız da At Meydanı ile kıyaslanamaz...

Rumlar İstanbul'da Ayasofya'dan başka görülecek yer olmadığını söylerler. Oysa ki birçok câmi inşa tarzları ve büyüklükleri itibarıyla ondan üstünler...

Lada Montagu (18. Yüzyıl. İngiliz elçisi Edward'ın eşi.)