GÜNÜN TARİHİ - ÇERKES HASAN VAKASI

Hasan Beyin ablası Neşerek Kadınefendi, Sultan Abdülaziz Hânın hal’ edildiği (30 Mayıs 1876) gün, Padişahla birlikte Dolmabahçe Sarayı’ndan Topkapı Sarayı’na götürülürken, mücevher sakladığı şüphesiyle omuzundaki şal, padişahın gözleri önünde Hüseyin Avni Paşa tarafından çekilip alınarak hakârete uğramıştı. Yağan yağmurda ıslanan hanım, 11 Haziran günü vefat etmişti. Kardeşi Çerkes Hasan diye anılan genç subay, Abdülaziz Hânın tahtdan indirilmesini ve bilekleri kesilerek şehit edilmesini hazmedememiş, hele ablasına yapılan muameleyi unutamamıştı. Hüseyin Avni Paşaya haddini bildirmeye karar verdi.

Hüseyin Avni Paşanın kabine toplantısında, Mithat Paşanın Beyazıt’taki konağında olduğunu öğrendi. Baştan ayağı silahlanıp, 15 Haziran gecesi oraya gitti. Üniformalı olduğu ve sarayla ilgisi bulunduğu için hizmetçiler haber getirdi zannettiler. Kolayca konağın üst katına çıkıp elindeki tabanca ile içeri girdi ve “Davranmayın!” diye haykırdı. Bu ara paşaların üzerine kurşun yağdırdı. Hüseyin Avni Paşa yere yığıldı. Bir kısmı korkup bitişik odaya kaçtılar.

Sürünerek sofaya çıkan Hüseyin Avni Paşanın arkasından yetişip, kaması ile delik deşik etti. Tekrar içeri girip baygın yatan Hariciye Nazırı Raşit Paşayı da öldürdü. Kendisine engel olmak isteyen uşaklardan birini de tabanca ile yere serdi.

Bu sırada Hasan Paşa, karakoldan gelen askerler tarafından yaralı olarak yakalandı. Merdivenlerden inerken, bahriye kolağası Şükrü Bey tarafından ağır şekilde tahkir olunması üzerine, birkaç manga asker arasında, çizmesinde sakladığı küçük tabancasını çıkarıp onu da öldürdü. Bu baskında ölenlerin sayısı 5’e yaralananlar 3’e çıktı. Mithat Paşa ise gardroba saklanarak kurtulabildi. Yaralarını tedâvi ettirmeyen Çerkes Hasan, kısa bir duruşmadan sonra, Beyazıt’ta bir ağaca asılarak idam edildi. Diktatör kesilen Avni Paşanın ölümü halk arasında ferahlık uyandırdı. Çerkes Hasan’a kahraman gözüyle bakıldı.

Çerkes Hasan’ın bu hareketi ile, Sultanların sudan sebeplerle öldürülmesi çağı kapandı.