Bursa’da ilk hamam Doğu Roma imparatorlarından I. Jüstinyen zamanında imar edilirken Pythia’daki (Çekirge) sıcak su kaynakları halkın kullanımına açıldı. Bu bölgedeki hamamlar Bizanslılar döneminde daha da önem kazandılar.

Evliya Çelebi Bursa’nın sudan ibaret olduğunu söyler. Osmanlılar döneminde Bursa’nın ilk kaplıca inşaatı, Jüstinyen’in iki kubbeli hamamına, bilâhare iki kubbe daha ilâve ettirmesiyle başladı. Saray erkânından, İstanbul’daki tanınmış kişilerden ve büyükelçilerden, seyahate çıkmış yabancı prenslere, yabancı âlim ve yazarlardan, devlet adamlarına kadar pek çok kişi bu şifalı sulardan nasiplerini almak üzere Bursa’ya gelirlerdi. Bursa valisi Mehmet Tevfik Bey kaplıcalara gelen, Alman İmparatoru II. Wilhelm’in eşi Augusta’nın erkek kardeşi Duc de Holstein ve eşini 6 Mayıs 1906’da, Bonapart ailesinden Prens Victor Napoleon’u 7 Haziran 1908’de, Carl Eduard Saxe Cobour dük ve düşesini de 4 Temmuz 1908’de ağırladı.

Türk toplumunun hayatında kaplıcaların ve hamamların özel bir yeri vardır. Hamamlar; soyunma yeri olarak bir giriş salonu veya camekân; yıkanma yerleri olarak da bir soğukluk ve bir de asıl yıkanılan yer olan halvet kısmından meydana gelirdi.

Helmut von Moltke’nin Türkiye’den babasına yazdığı bir mektup aynen şöyledir:

“Türk hamamlarının keyfini sana evvelce yazmıştım. Bursa’dakiler sun’î değil, tabiattan öyle sıcaktır ki insanın büyük, dupduru havuza girince, haşlanmadan dışarı çıkabileceğine önceden inanmayacağı gelir. Girdiğimiz hamamın terasının harikulâde güzel bir seyri vardı ve öyle rahattı ki insan bir türlü ayrılmak istemiyordu...”

Irmağın, içine girince su bele çıkıyor. O zaman ayak bileklerine kadar dip çamuruna batıyor. Bir sağanak yağış ırmağı yükseltti. Yağmurdan sonra ırmağa girince su boyna kadar çıkıyor. Fakat  ayaklar çamura batmıyor. Acaba neden?       (Cevabı yarın)