SOHBET - BİR ARABÎ AY’IN BAŞINI BULMAK

HERHANGİ BİR ARABÎ AYIN BİRİNCİ GÜNÜNÜ BULMAK:
IŞIK USÛLÜ
Her hangi bir arabî ayın, 1. gününü bulmak için, bulunacak sene adedinden bir noksanı, 4,367 ile çarpılır. Bulunan adedin tam sayısına, aşağıdaki listede aranılan aya mahsûs olan rakam ilâve edilir. Çıkan toplam, yediye bölündükten sonra, kalan sayı, Cumâ’dan itibâren gün adedi olur.
Oniki arabî ayın herbirine mahsûs rakamlar, şu beytdeki, 12 kelimenin birinci harfleridir. Her büyük harf, (Ebced hesâbı) ile, bir adedi gösterir:
Hilmi Bu Dünyâya Hiç Zahmet Etme!
Cemâl-i Dünyâyı, Vefâsız Zen Buldu Cümle.
Beyitdeki 12 büyük harfin sıraları, 12 arabî ayın, Muharrem ayından itibâren sıralarına göredir. Her harf, aynı sıradaki ayın husûsî numarasıdır.
(Ebced hevvez huttî) kelimelerindeki harflere (Hurûf-i cümmel) denir. Bu kelimeler de:
E=1, b=2, c=3, d=4, he=5, v=6, z=7, hu=8, t=9, î=10 dur. Buna göre, yukarıdaki beyitde kelimelerin birinci harfleri:
Hilmi = 8 = Muharrem
Bu = 2 = Safer
Dünyâya = 4 = Rebî’ul-evvel
Hiç = 5 = Rebî’ul-âhır
Zahmet = 7 = Cemâzil-evvel
Etme = 1 = Cemâzil-âhır
Cemâli = 3 = Receb
Dünyâyı = 4 = Şa’bân
Vefâsız = 6 = Ramezân-ül-mubârek
Zen (kadın) = 7 = Şevvâl
Buldu = 2 = Zil-ka’de
Cümle = 3 = Zil-hicce
Bu aylara mahsûs rakamları gösterir.
Meselâ; 1362 hicrî kamerî senesi, Zil-ka’de ayının 29. gününü bulalım:
1361, 4,367 ile çarpılınca 5943 olur. Buna 2 ilâve edilir. Çünkü, Zil-ka’de ayına mahsûs rakam 2’dir, böylece, 5945 olur. Bu sayı 7’ye bölününce, 2 artar. Demek ki, Zil-ka’de’nin 1. günü, Cumâ’dan başlayarak, 2. gün, yânî Cumartesi imiş. 29. gün de, yine Cumartesi’dir. Hüseyn Hilmi Işık’ın “rahmetullahi teâlâ aleyh” bulmuş olduğu bu üsûl, pek katî ve hassasdır.
Tam İlmihâl-Seâdet-i Ebediyye s.359