SOHBET - EBCED HESABI
Ebced kelimesi, Arap alfabesindeki harflerin kolay ezberlenebilmesi için, harflerin birleştirilmesiyle meydana gelen 8 anlamsız kelimenin ilkidir. Ebced, ilk kelimenin adı olduğu gibi, aynı zamanda diğer kelimelerin hepsinin de adıdır.
Bunlar sıra ile; “ebced, hevvez, hutti, kelemen, sa’fas, karaşet, sehaz, dazığ” lafızlarıdır.
Ebced hesâbı sisteminde aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi, her harfin rakam olarak bir karşılığı vardır:
... elif ...... : 1...... ye . : 10 .. kaf .... : 100
... be ....... : 2...... kef : 20... rı ..... : 200
... cim ..... : 3...... lam : 30... şın .... : 300
... dal ...... : 4...... mim : 40... te .... : 400
... he ...... : 5...... nun : 50... se .... : 500
... vav ..... : 6...... sin . : 60... hı .... : 600
... ze ..... : 7...... ayn . : 70... zel .... : 700
... ha : 8............ fe . : 80... dad .... : 800
... tı : 9............ sad : 90... zı .... : 900
... ğayn :1000
Ebced hesâbında; bir tarihin belirlenmesinde, ebced harflerine tekâbül eden sayılar esas alınmıştır. Bir tarihin ortaya çıkması; kelime, cümle, mısra veya beyti meydana getiren harflerin değerlerini hesaplayıp toplamakla olmaktadır. Buna “tarih çekmek”, “tarih düşürme” ve “tarihlemek” adları da verilmektedir.
Bu şekilde tarih düşürmelerin yanında bâzı sanatkârlar âyet-i kerîme ve hadîs-i şerîflerden de faydalanarak ebcedle tarih düşürmüşlerdir. Fâtih’in uzun Hasan’ı yendiği yıla düşürülen;
“Ve yansureke’llahu nasren ‘azizen” H. 878 (1473) tarihi buna örnektir.
Arap edebiyatında pek görülmeyen ebcedle tarih düşürme en çok; Türk ve Fars edebiyatlarında yer almıştır.
Kullanıldığı yerler kısaca şöyle sıralanabilir:
ZEKÂ BULMACASI - Üç Arkadaş
Üç arkadaş, bir kutudaki top sayısı ile ilgili şu 3 tahmini yaparlar: 43, 34, 41. Hepsi de hatalı olan bu tahminlerden birisindeki hata 6 top, diğerinde 3 top, öbüründe ise 1 toptur. Kutuda kaç adet top olduğunu bulabilecek misiniz? (Cevabı yarın)
Erkek : İrfan - Kız : Rûkiye - Yemek : Düğün çorbası, Karışık kızartma, Makarna
Uluslararası Kamerî Aybaşları ve Hicrî Takvîm Birliği Kongresi 28 - 30 MAYIS 2016 / İSTANBUL - TÜRKİYE