MAKALE - CEDİTÇİLERİN FİKİRLERİ

Batı, özellikle de İngiliz patentli, Ceditçilik (Dinde reformculuk) hareketinin Rusya’daki Müslüman Türkler arasında nasıl ortaya çıktığından bahsetmiştim, bugün de bunların belli başlı (bozuk) fikirlerine değinmek istiyorum:
1- Bugüne kadar gelmiş geçmiş bütün âlimler, bütün kitaplar, dört mezhebin fıkıh kitapları da dahil, yok farz edilip; din, Kur’ân ve hadis ışığında yeniden yorumlanacak.
2- Dinin yeniden yorumlanmasında, İbni Teymiyye, İbni Kayyum el- Cezviyye, Muhammed Abduh, Reşid Rıza, Cemalettin Efgani gibi reformcuların fikirlerinden ilham alınacak.
3- Medreseler yeniden yapılandırılacak. Batı ölçülerinde, eğitim reforma tâbi tutulup, Rusça, okullarda mutlaka okutulacak.
4- Dinde, akıl esas alınıp, vahiy inancı yıkılacak.
5- İbni Sina, İbni Rüşt, Farabi gibi felsefecilerin, “Dünya, âlem ebedidir, sonsuzdur.” görüşü benimsenecek. İmam-ı Gazâli hazretleri taassupçulukla (Felsefecilerin bu fikirlerini çürütüp, onların küfre düştüklerini bildirdiği için) suçlanacak.
6- Ehli sünnet inancına; kelâm, itikâd kitaplarının bildirdiği şekilde iman edilmesine ve fıkıh kitaplarında bildirildiği gibi amel, ibâdet yapılmasına karşı çıkılacak. Herkesin, istediği gibi inanması ve istediği gibi ibâdet yapması teşvik edilecek.
7- Kur’an-ı kerimde geçen, kafirlerin ebedi olarak Cehennemde kalacağı ifâdesi, uzun süre mânâsında ele alınacak.
8- Kur’an-ı kerim tercümesinin yapılması ve namazlarda herkesin kendi diline göre tercümeyi okuması savunulacak.
9- Bunlara göre, ictihadın terk edilip belli bir mezhebe uyulması yanlıştır. Her Müslümanın gücüne göre, ictihad yapması farzdır.
10- Kadınlar ön plana çıkartılacak. Kadın ve erkeğin, nikâhta, boşanmada, mirasta eşit hakka sahip olmaları gerekli olduğu, bazı âyetlerin geçerliliğini kaybettiği fikri savunulacak.
Ancak 1917’deki bu kurultaydan 6 ay sonra, meydana gelen komünist ihtilali, reformcuların yaklaşık 70 yıllık çalışmalarını yerle bir etti. Böylece “Dinsizin hakkından imansız gelir.” sözü bir kere daha gerçekleşmiş oldu.
Yukarıdaki kararlar ve bu iddialar sizlere, bugün ülkemizde din adına ahkâm kesen bazı kimseleri hatırlattı zannederim...
Mehmet Oruç (t 26.04.2003)