TARİH - ZEHRÂVÎ

Endülüste doğmuş olup tahsilini memleketinde yapmıştır. Endülüs Emevî Halîfelerinden III. Abdurrahman ve II. Hakem’in özel tabipliklerine kadar yükselmiştir. Tıbbın bütün dallarında ünlü bir tabip olan Zehrâvî, özellikle Cerrahlık dalında pek meşhûr olmuştur. Onun Et-Tasrîf li men Acize ani’t-Telîf isimli Arapça tıp ansiklopedisinin otuzuncu bölümü cerrahlıkla ilgili olup, bu bölümde bizzat kendisinin keşfettiği 200 civarında cerrah âletlerinin resimlerini çizmiştir. Bu eser, sonra gelen tabiplere, özellikle cerrahlar için yegâne kaynak eser olmuştur. Zehrâvî’nin gerçekleştirdiği ameliyatlardan bâzıları şunlardır:

∞ Mesâne taşları ameliyatı,
∞ Mesâne taşlarının ameliyatsız parçalanıp düşürülmesi,
∞ Mihbel taşları ameliyatı,
∞ Ameliyattan önce, kesilecek bölgenin işâretlenmesi, temizlenmesi, kesme şekilleri, parça alma işlemleri;
∞ Damar genişlemelerinin cerrâhî tedâvisi. Büyük damarları birbirine bağlama ameliyatı,
∞ Kol ve bacak kangrenlerinde dirsek mafsalı veya bacak mafsalı üzerinden kesilmesi ameliyatı,
∞ Vücudun herhangi bir yerinde çıkıntı şeklinde meydana gelen bir urun kesilip çıkarılması,
∞ Zararlı hâle gelen sinir demetinin kesilip çıkarılması,
∞ Ameliyatlarda kullanılan dikiş çeşitleri ve kullanılan iplik çeşitleri,
∞ Bâzı hayvan bağırsaklarının ameliyat sırasında dikiş ipliği olarak kullanılması,
∞ Kırık-çıkıklara yapılan sargılar, sargının nasıl yapılacağı, kırık ve çıkıkların nasıl yerine getirileceği, sargılarda pencere konulması,
∞ Dağlama yapmak, dağlama şekilleri ve dağlama âletleri,
∞ Vücuttan kan aldırmak, deriden veya damardan nasıl kan alınacağı, kan alma âletleri, neşterler vs...