MAKALE - ADÂLETİ HÂKİM KILMADIKÇA

Bir toplumda rüşvet, iltimas, adam kayırma hastalığı yaygınlaşmışsa, işler ehline verilmezse o toplumun kıyâmeti kopmuş demektir. Tarihten iki misâl verelim: Osmanlı Sultanları, sadrazamlara gönderdikleri fermanlarda şöyle derlerdi:

"Seni devlet işleri için vekil tayin ettim! Bundan böyle tedbirli ve uyanık olasın! İdârem altında olan halktan bir kimseye haksızlık yapılmasına asla rızâm yoktur. Beylerbeyilere, sancak beylerine, kadılara ve diğer devlet memurlarına tenbih eyle; kimseye haksızlık etmesinler! Bir yere tâyin gerektiğinde iyice araştırılsın! Rüşvet veya hediye karşılığında veya başka yollarla haksız tâyin yapılmasın! İş, ehline verilsin. Zinhar ve zinhar, kin ile veyahut keyfi olarak kimse görevinden alınmasın! Görevinde hak ve adâlet üzere çalışanların yerlerinin değiştirilmesine asla râzı değilim. Devlet hazinesini israf etmekten, şuna buna peşkeş çekmekten çok sakınasın! Yetimlerin hakkını hazineye almayasın! Vebâl bizden gitti. Ruz-i cezâda cevap verecek işler işleyesin! İyilik üzere olduğun müddetçe hayır duâm seninledir!.." Nûşirevan-ı Âdil, bir gün, ava çıkar. Bir hayvan avlarlar. Pişirilmesini emreder. Yanlarında tuz olmadığı için köylülerden tuz alırlar. Nûşirevan bir memuruna sorar:

-Sakın ola ki, tuza giden kimse para vermeden tuz almış olmasın?" -Pâdişahım bir avuç tuzun parası olmaz. Halk, pâdişahımıza bir hizmette bulunduk diye sevinirler.

-Pâdişahlar halktan bir avuç tuzu parasız almaya izin verince, yarın da memurları yumurta almaya, sonra tavuk ve koyun almaya başlarlar ve ondan sonra gelenler köyün ağaçlarının köklerini yukarıya getirirler. Ve bu âdet filan zamanında oldu diye kıyâmete kadar bedduâya mazhar oluruz."

Türkiye Prof. Dr. İsmet Miroğlu