TARİH - FETİH SONRASI

¥ Dünyanın en büyük, en eski kilisesi Ayasofya, câmi hâline getirildi ve Fatih Sultan Mehmed Hân, kıyâmete kadar câmi olarak kalmasını vasiyet etmiş ve vakıf yapmıştır. ¥ Güçlü siyaseti ile Ortodoks Patriğine dokunmamıştır. Ortodokslara tanınan bu imkânlar, onların Katoliklerle birleşmelerini önlemiştir.

¥ Diğer Avrupa milletlerinin husumetlerini kırmak bakımından bir diplomasi örneği teşkil etmiştir. ¥ Papazlar bile, İstanbul’da lâtin şapkası yerine, Türk sarığı görmeyi tercih ettiklerini söylemişlerdir.

¥ Bizans'ın çöküşü, Ortaçağı kapatıyor ve Yeniçağı açıyordu. Bu ilmin, tekniğin, sanatın ve imânın eseriydi. ¥ Fetihden sonra Tuna'nın güneyi ile, Fırat-Toros hattının batısındaki sahâ Osmanlılara katıldı.

¥ Venediğin deniz üstünlüğü bitti. ¥ Boğdan, Sırbistan, Mora, Amasra, Çandarlı Beyliği, Trabzon Rum İmparatorluğu, Akkoyunlu Beyliği, Kırım Hânlığı, Osmanlılara katıldı.

¥ Türklerin gücü ve ilmi Avrupalılardan üstün olduğu ispatlandı. ¥ Fatih Kanunnâmesi hazırlanmıştır.

¥ Anadolu’da ve İstanbul’da birçok hastahaneler açılmıştır. ¥ İstanbul bir ilim ve sanat merkezi olmuş; dünyânın her tarafından ilim adamları İstanbul’a gelmiştir.

¥ Sahn-i Semân Medreseleri yapılmış ilim büyük teşvik görmüştür. ¥ Bâzıları Fatih’e hocalık yapan büyük âlimler bu dönemde yetişmiştir: Molla Hüsrev, Molla Gürânî, Hızır Çelebi, Ali Kuşçu, Hocazâde... gibi.

¥ Fetihten korkup Ayasofya’ya doluşan hıristiyan ahâliye: "Korkmayınız. Ben, Sultan Mehmed; hepinize söylüyorum ki, şu andan itibaren artık ne hayatınız, ne hürriyetiniz hususunda gazab-ı şahânemden korkmayınız.” diyerek, adalet ve hürriyete verdiği kıymetle de Yeniçağı, açmıştır.