29 Ekim 1923'de Cumhuriyet ilân edildi. 23 Nisan 1920'den beri Büyük Millet Meclisi ülkeyi idâre etmekteydi. Ancak devletin idare şeklinin ismi konmamıştı. 28 Ekim akşamı Mustafa Kemal, İsmet İnönü ile birlikte Çankaya'da Cumhuriyetin esaslarını belirten bir tasarı hazırladı. Ertesi günkü Meclis toplantısında saat 23.30'da Cumhuriyet ilân edilerek, Mustafa Kemal Cumhurbaşkanlığına getirildi.

Evin beyi, akşam işten döndüğünde, evi perişan halde bulur. Sabah kahvaltısında kullanılan tabaklar, bardaklar olduğu gibi duruyor. Yerdeki muşambalar çamur içinde, yataklar darmadağınık, akşam yemeği de hazırlanmamış. Üstelik hanım da ortalıkta görünmüyor. Bu anormal işten şüphelenen adam, biraz da endişe ederek balkona bakar. Bir de ne görsün! Hanımı, oturmuş kitap okumuyor mu? Endişe ve öfke dolu sesle hanıma seslenir:

- Bugün sana ne oldu böyle?! Kadın cevap verir:

- Hiiç, her akşam bana, "Bütün gün akşama kadar ne yaptın sanki?" diye sorardın. İşte bugün birşey yapmadım. Akşama kadar neler yaptığımı görmeni istedim.

29 Ekim ile 4 Kasım arasında kutlanır. Kızılay, Osmanlı Hilâl-i Ahmer Cemiyeti adıyle 11 Haziran 1868'de kuruldu. Cumhuriyet'in ilânından sonra, Türkiye Hilâl-i Ahmer Cemiyeti, 1935 yılında da Türkiye Kızılay Derneği ismini almıştır.